Themabijeenkomst Vrijstellingen en het werk van de examencommissie i.r.t. keuzedelen

15 jan , 2018  

Op donderdag 7 december kwamen vertegenwoordigers van verschillende scholen samen om met elkaar, de MBO Raad en de regieorganisatie in gesprek te gaan over het werk van de examencommissie voor wat betreft vrijstellingen, in relatie tot keuzedelen. Aan de hand van door deelnemers genoemde uitdagingen zijn oplossingen in kaart gebracht. Ook hebben deelnemers wensen voor de toekomst geformuleerd en vervolgens geprioriteerd.

Lees het hele artikel of klik op de uitdaging waar jij meer over wilt weten.

Nieuwe kennis nodig met de komst van keuzedelen


Vrijstellingen voor keuzedelen werken op hoofdlijnen hetzelfde als voor de kwalificatie. Met de komst van keuzedelen is er wel extra kennis over landelijke wet- en regelgeving nodig. De uitdaging is om deze kennis niet alleen bij de examencommissie, maar ook bij de rest van de teams te integreren. Zij leggen immers de basis waarop examencommissies een besluit moeten nemen. Het zal helpen om binnen de school duidelijke afspraken te maken over dit proces.


Beter ontsluiten landelijke wet- en regelgeving


Dat het nodig is op de hoogte zijn van landelijke wet- en regelgeving voor wat betreft keuzedelen wordt hierboven al genoemd. Maar het vinden van de juiste informatie is nog niet altijd makkelijk. Deelnemers aan de bijeenkomst noemen verschillende oplossingen om informatie goed te ontsluiten. Aan sommige van deze oplossingen wordt al gewerkt, zoals het Kennispunt Onderwijs & Examinering dat de MBO Raad heeft opgericht. Hier komt informatie van verschillende bronnen bij elkaar. Ook een deel van het materiaal dat Herziening MBO heeft ontwikkeld zal daar straks blijvend te vinden zijn.

 

Wat kan opgenomen worden in het schoolbeleid?


Aanvullend op de wet maakt de school eigen beleid. Het beleid zou ervoor moeten zorgen dat studenten binnen dezelfde instelling een gelijke behandeling krijgen. In het kader van vrijstellingen voor/met keuzedelen is het nog niet altijd makkelijk om schoolbeleid te maken. De ervaring is immers nog summier. Deelnemers aan de bijeenkomst hebben een lijst gemaakt wat volgens hen in ieder geval goed is op te nemen in schoolbeleid. Uniformiteit (bij voorkeur op landelijk niveau), of dat nu geregeld is middels de wet of middels eigen afspraken, is één van de genoemde wensen van de deelnemers aan de bijeenkomst. Deze wens staat op de tweede en derde plek op hun prioriteitenlijst.

 

Wat zijn inhoudelijke afwegingen om vrijstellingen te verlenen?


Er zijn verschillende scenario’s waarin studenten vrijstelling kunnen krijgen voor/met keuzedelen. Welke inhoudelijke afwegingen zijn volgens deelnemers aan de bijeenkomst goed om te maken bij het beoordelen van een vrijstelling?

 

Hoe kan de kwaliteit van het beoordelingsproces geborgd worden?


Het beoordelingsproces is zowel van de examencommissie als van de onderwijsteams. De examencommissie doet de beoordeling, maar dit wordt gevoed door onderwijsteams. De examencommissie en de onderwijsteams zijn samen verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat  bepaalde onderwerpen op orde zijn.

Een van de ideeën om dit proces te borgen is om steekproeven te doen. Er wordt bij de steekproef naar al deze onderwerpen gekeken. Een ander idee is om bijeenkomsten te organiseren waar op basis van casuïstiek kennis en ervaring wordt gedeeld tussen examencommissies. Dit kan binnen de eigen school, maar ook tussen scholen onderling. De genoemde onderwerpen kunnen een leidraad zijn voor het type casuïstiek dat wordt ingebracht. Het delen van kennis staat op een gedeelde vierde plek op de wensenlijst van deelnemers aan de bijeenkomst.

 

Logistiek en administratie


Duidelijk wordt dat de logistiek en administratie rondom vrijstellingen en keuzedelen nog niet naar wens is. Niet volledige of niet juist aangeleverde aanvragen voor vrijstellingen levert de examencommissie veel extra werk op. De commissie zit vaak achteraan in de keten. Meestal is er tijdsdruk en komen de oneffenheden die er gedurende het voorgaande proces zijn ingeslopen dan boven water. Er is de behoefte om zoveel mogelijk te automatiseren, bijvoorbeeld: aanpassen OOK, check op overlap, meenemen resultaten bij interne doorstroom, vrijstellingsbewijs maken en delen met de student, etc. Daarbij dient het systeem de examencommissie zoveel mogelijk te begeleiden, door bijvoorbeeld meldingen te geven over wat de volgende stap is die genomen moet worden en door de benodigde achtergrondinformatie zoals resultaten(lijsten) toegankelijk en overzichtelijk te maken.

De logistiek en administratie op orde krijgen, in zo’n mate dat het het werk van de examencommissie ondersteunt, staat met stip bovenaan de prioriteitenlijst voor wat betreft de wensen.

 

Procedure van aanvragen en toekennen niet-gekoppelde keuzedelen


Als blijkt dat een keuzedeel niet gekoppeld is, en de student doet een verzoek het keuzedeel te volgen, wie doet dan de check op ondoelmatige overlap? Volgens deelnemers aan de bijeenkomst is het nodig om inhoudelijke expertise te hebben om te bepalen of er ondoelmatige overlap bestaat tussen het keuzedeel en de kwalificatie. Binnen de opleiding kunnen afspraken worden gemaakt wie hiervoor verantwoordelijk is. Wanneer er twijfel bestaat kan de overlapchecker van SBB worden geraadpleegd. Idealiter zouden deelnemers aan de bijeenkomst één ‘zwarte lijst’ hebben waarop combinaties staan die vanwege ondoelmatige overlap niet mogelijk zijn. Zo kan er vanuit worden gegaan dat als de combinatie niet op de lijst staat, er geen ondoelmatige overlap is. Ook kan binnen de sector worden bijgehouden welke vrijstellingen wel en niet worden verleend, zo komt er ook schooloverstijgend een meer eenduidige beoordeling van examencommissies.


Onderwijs en examencommissie zijn een team


Een suggestie die tijdens de bijeenkomst naar boven kwam is om onderwijsteams en examencommissies vaker samen te brengen. Bij het vrijstellingsproces leggen onderwijsteams de basis voor de examencommissies. Samenwerking en afspraken zijn dus van belang voor een gestroomlijnd proces.


Overige wensen


Een aantal wensen is in het artikel naar voren gekomen. Deelnemers hebben nog meer wensen geformuleerd. Op de gedeelde vierde plaats staat de wens om vrijstellingen af te schaffen. De suggestie is om alle studenten per schooljaar één keuzedeel te laten volgen, ongeacht het niveau of de duur van de opleiding. Verder is er behoefte aan concreet schoolbeleid en ruimte voor maatwerk.


Ervaring opdoen


Middels de themabijeenkomst zijn behoorlijk wat uitdagingen verzameld. Tegelijkertijd bleek dat er nog weinig praktijkervaring is opgedaan. Dat er vragen en uitdagingen zijn is dus niet gek. Ervaring en ontwikkeling zijn belangrijk, tijd is een factor die daarbij gaat helpen.

Heb je nog kennisvragen over vrijstellingen en keuzedelen? Lees dan de publicatie ‘Doorstromen met keuzedelen’.
  • Delen
Wij gebruiken cookies om het bezoeken van onze website gemakkelijk en gebruiksvriendelijk te maken. Lees meer over cookies.