Wat is het?

Wat is de kwalificatiestructuur mbo? Waarom is die nodig? Wat is er veranderd? Hoe ziet de herziene kwalificatiestructuur eruit? Wat zijn keuzedelen? Lees hier meer over de beoogde resultaten van de herziening van de kwalificatiestructuur voor student, onderwijsinstelling en bedrijfsleven.

Kwalificatiestructuur mbo

In Nederland werkt het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) met een kwalificatiestructuur.

Iedere student wil graag na zijn opleiding aan de slag. Het succesvol afronden van een opleiding helpt daarbij. De eisen waaraan een student moet voldoen om zijn diploma te behalen, zijn beschreven in een kwalificatiedossier. Binnen zo’n kwalificatiedossier zijn 1 of meerdere kwalificaties opgenomen. Iedere kwalificatie leidt tot een diploma.

Dossiers moeten actueel zijn en de kwalificatie-eisen voor een beroep moeten aansluiten op trends en behoeften op de arbeidsmarkt. Dat kan alleen als onderwijs en bedrijfsleven samenwerken. Hoe beter de kwalificatie-eisen aansluiten op de wensen van het bedrijfsleven, hoe groter de kans op een baan voor de beginnende beroepsbeoefenaar die net zijn mbo- opleiding heeft afgerond. Bedrijven en organisaties kunnen zo ook beter hun vacatures vervullen met goed opgeleide, nieuwe medewerkers.

Alle kwalificatiedossiers samen vormen de kwalificatiestructuur. Ook de set van afspraken over het opstellen, toetsen, vaststellen en onderhouden van de dossiers is onderdeel van de kwalificatiestructuur. In de herziene structuur komen daar de keuzedelen bij, keuzedelen zijn een verrijking van de kwalificatie.

Waarom deze herziening?

Vergroting van de doelmatigheid is een belangrijke drijfveer voor de herziening van de kwalificatiestructuur. Deze behoefte leeft bij het mbo en het bedrijfsleven. Daarnaast is er een grote behoefte sneller en beter in te kunnen spelen op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt of op regionale ontwikkelingen.

In de oude kwalificatiestructuur waren te veel kwalificaties met te weinig samenhang. En de oude ‘vrije ruimte’ bood onvoldoende kwaliteit met te weinig inhoudelijke uitdaging voor de student. Daarbij komt dat er teveel kwalificatiedossiers onvoldoende transparant of onderscheidend waren waardoor het voor onderwijsinstellingen niet altijd eenvoudig was om goed onderwijs te programmeren, in te richten en te examineren.

De herziening: doelmatigheid, transparantie, flexibiliteit en innovatie

De herziene kwalificatiestructuur speelt in op de genoemde behoeftes en nadelen. Dat vertaalt zich in:

Doelmatiger: minder kwalificatiedossiers en kwalificaties

Door het verbreden van kwalificaties en het clusteren van verwante kwalificaties komt het aantal kwalificatiedossiers in 2016 uit op 176 en de kwalificaties op 489 (t.o.v. 237 kwalificatiedossiers en 613 kwalificaties in 2013).

Transparanter: dunner en overzichtelijker

Kwalificatiedossiers zijn teruggebracht tot de kern van het beroep. Ze zijn transparanter, dunner en duidelijker. Kennis en vaardigheden zijn goed te herkennen. Zo wordt houvast geboden bij het onderwijs en de examinering.

Flexibeler en innovatief onderwijs: mogelijkheid om sneller te actualiseren

Zowel de kwalificatiedossiers (bestaande uit basis- en profieldelen) als de keuzedelen kunnen sneller dan voorheen worden aangepast aan de ontwikkelingen in het beroepenveld en de regio. Dat komt door de logische, meer beknopte en meer overzichtelijke opbouw.

De nieuwe opbouw van de kwalificatiestructuur: basis-, profiel- en keuzedelen

De kwalificatiedossiers zijn op basis van het nieuwe model geactualiseerd en gerationaliseerd. De nieuwe opbouw maakt de samenhang binnen kwalificatiedossiers duidelijker. Dezelfde bouwstenen krijgen een betere, eenduidige naamgeving en zijn logischer gegroepeerd.

 

02 Kwalificatie structuur V3

In de herziene kwalificatiestructuur is sprake van drie delen: basis-, profiel- en keuzedelen. Een kwalificatiedossier bestaat uit één gemeenschappelijk basisdeel en één of meer profieldelen.

Basisdeel

De basis van het kwalificatiedossier bestaat uit het beroepsspecifieke deel van de basis en het generieke deel. Het generieke deel bestaat uit de generieke kwalificatie-eisen aan Nederlandse taal, rekenen, loopbaan en burgerschap en (voor mbo niveau 4) Engels. Het beroepsspecifieke deel van de basis beschrijft de kerntaken en de vakkennis, vaardigheden en houdingsaspecten die alle beginnende beroepsbeoefenaren in het betreffende werkveld delen.

Profieldeel

Het profieldeel geeft vorm aan de specifieke onderdelen van een kwalificatie die niet gelden voor alle kwalificaties in het kwalificatiedossier (een deel daarvan klinkt door in de aanvullende eisen per profiel beschreven in het basisdeel van het kwalificatiedossier). Het profiel bestaat uit beroepsgerichte taken. De naam van het profiel wordt vermeld op het diploma.

Nieuw: de keuzedelen

Keuzedelen zijn een verrijking van de kwalificatie. Onderwijsinstellingen dragen samen met bedrijven of hbo-instellingen voorstellen aan voor keuzedelen. Keuzedelen kunnen een bijdrage leveren aan:

Keuzedelen zijn verplicht onderdeel van de opleiding. Het resultaat (voldoende/onvoldoende) van het examen dat afgelegd wordt voor ieder keuzedeel heeft geen invloed op de diplomering van de student. Wel is het hebben van een examenresultaat voor voldoende keuzedelen (omvang is per soort opleiding beschreven) een vereiste voor diplomering. Een keuzedeel dat met goed resultaat is behaald, wordt op het diploma vermeld. Het streven is om vanaf het schooljaar 2018-2019 keuzedelen wel onderdeel te maken van de slaag-zakbeslissing.

Voor alle Facts and Figures van de Keuzedelen kun je deze notitie lezen. Voor beschikbare keuzedelen en herziene kwalificatiedossiers kun je terecht op de website https://www.s-bb.nl/onderwijs/kwalificeren-en-examineren, beheerd door de Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB).

Opbrengsten voor student, onderwijs en bedrijfsleven

Klik hier voor een beeld van de beoogde opbrengsten van de herziening van de kwalificatiestructuur mbo voor studenten, onderwijs en bedrijfsleven. Want dat is waar het uiteindelijk om gaat!

Wij gebruiken cookies om het bezoeken van onze website gemakkelijk en gebruiksvriendelijk te maken. Lees meer over cookies.